🦠 เรื่องวุ่นวายของชื่อโรค "ซิฟิลิส"
สมัยก่อนแต่ละพื้นที่บนโลก เรียกซิฟิลิสว่าอะไร?
ซิฟิลิส (Syphilis) คือหนึ่งในโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่มีความรุนแรงที่สุดตลอดช่วงครึ่งสหัสวรรษที่ผ่านมา ที่เกิดจากแบคทีเรียที่ชื่อ ทรีโพนีมา พาลลิดัม (Treponema pallidum)
ส่วนที่มาของชื่อโรคซิฟิลิส ก็มาจากบทกวีเรื่อง "Syphilis sive morbus Gallicus" ของแพทย์ชาวอิตาลี จิโรลาโม ฟรากัสโตโร (Girolamo Fracastoro) ที่ตีพิมพ์ตั้งแต่ปี 1530 มาจากตัวละครที่ชื่อซิฟิลุส (Syphilus) คนเลี้ยงแกะที่ป่วยด้วยโรคชนิดนี้
มีเรื่องที่น่าสนใจคือ ก่อนที่ซิฟิลิสจะเป็นชื่อโรคที่รู้จักกันโดยทั่วไปนั้น ตามแต่ละพื้นที่ต่าง ๆ ของโลก จะมีชื่อที่ใช้เรียกโรคชนิดนี้ที่แตกต่างกัน โดยชื่อเหล่านี้จะตั้งชื่อตามดินแดนที่เชื่อกันว่า เป็นต้นตอของโรค
การแพร่ระบาดของซิฟิลิสที่ถูกบันทึกไว้ครั้งแรก เกิดขึ้นในปี 1495 ระหว่างที่ฝรั่งเศสทำสงครามกับเมืองเนเปิลส์ในอิตาลี แพทย์ชาวอิตาลีจึงตั้งชื่อโรคนี้ว่า "il mal francese" หรือ "โรคฝรั่งเศส" เพราะเชื่อว่าทหารฝรั่งเศสคือต้นตอของโรค
ขณะที่ทางด้านฝรั่งเศส ก็เรียกโรคนี้ว่า "โรคอิตาลี" หรือ "โรคเนเปิลส์" เพราะเชื่อว่าชาวเมืองเนเปิลส์เป็นต้นตอของโรคนี้ต่างหาก (โบ้ยกันไปมาซะงั้น!)
เมื่อซิฟิลิสแพร่ระบาดในยุโรป ในดินแดนนครรัฐของเยอรมนี สแกนดิเนเวีย (ยกเว้นเดนมาร์ก) สเปน ไอซ์แลนด์ เกาะครีต รวมถึงไซปรัส ได้เรียกโรคชนิดนี้ว่า "โรคฝรั่งเศส"
ส่วนอังกฤษและไอร์แลนด์ก็เรียกโรคนี้ว่า "โรคฝรั่งเศส" รวมถึง "โรคสเปน" หรือ "โรคกัสตีย่า" (Castilian Disease) ตามชื่ออาณาจักรที่ครองอำนาจในสเปนขณะนั้น ส่วนเพื่อนบ้านอย่างสกอตแลนด์ ก็ตั้งชื่อโรคตามภาษาของพวกเขาว่า grandgore ที่แปลว่า "โรคฝีใหญ่"
ขณะที่ในแอฟริกาเหนือ โปรตุเกส เนเธอร์แลนด์ และเดนมาร์ก เรียกโรคนี้ว่า "โรคสเปน" ข้ามมาที่โปแลนด์ที่เป็นศัตรูกับเยอรมัน ก็เรียกโรคนี้ว่า "โรคเยอรมัน" และรัสเซียที่เป็นศัตรูกับโปแลนด์ก็เรียกว่า "โรคโปแลนด์"
ในจักรวรรดิออตโตมัน ตะวันออกกลาง เปอร์เซีย และอนุทวีปอินเดียเรียกซิฟิลิสว่า "โรคคนยุโรป" "โรคคนคริสต์" รวมถึง "โรคคนตะวันตก" ส่วนจีนเรียกโรคนี้ว่า "โรคกวางตุ้ง" เพราะเชื่อว่า ต้นตอของโรคมาจากเมืองท่าในมณฑลกวางตุ้ง ส่วนที่ญี่ปุ่นเรียกโรคนี้ว่า "โรคผื่นจีน" รวมถึง "โรคโปรตุเกส"
ขณะที่ไทยนั้น ในอดีตก็เคยมีคำที่ใช้เรียกโรคซิฟิลิส และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ซึ่งจะเรียกแบบรวม ๆ อย่างเช่นโรคอุปทม (มาจากคำบาลี-สันสกฤต อุปัทวะ ที่แปลว่าสิ่งชั่วร้าย หรือสิ่งไม่เป็นมงคล) โรคสำหรับบุรุษ หรือจะเป็นโรคสัญจร
ส่วนการแพร่ระบาดของซิฟิลิสในโลกใหม่หรือทวีปอเมริกาในศตวรรษที่ 16 ก็มีอยู่สองทฤษฎีด้วยกันที่ใช้อธิบาย โดยทฤษฎีแรกบอกว่า ซิฟิลิสติดตัวไปพร้อม ๆ กับชาวยุโรปที่เดินทางไปยังทวีปอเมริกา ส่วนอีกทฤษฎีบอกว่า ซิฟิลิสมีมานานแล้วในทวีปอเมริกา แต่คนพื้นเมืองที่นั้นอาจจะคิดว่า ซิฟิลิสเป็นเพียงโรคเรื้อนชนิดหนึ่งเท่านั้น
อ้างอิง
Syphilis: a disease so nasty that it was named after foreigners and enemies. Big Think.
#HistofunDeluxe
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
