The Odyssey : เมื่อกลับถึงบ้าน ทุกอย่างไม่เหมือนที่คิด
The Odyssey (Odýsseia) เป็นมหากาพย์กรีกของโฮเมอร์ (Hómēros) ที่มีสงครามกรุงทรอยเป็นฉากหลัง หลังจากโอดิสเซียสจากภรรยาและลูกชายไปร่วมรบนานสิบปี สงครามจบลง แต่เขายังกลับบ้านไม่ได้ การเดินทางกลับเกาะอิธากา (Ithaca Island) ต้องใช้เวลาอีกสิบปี และเมื่อไปถึงเขายังต้องรับมือกับผู้คนที่เข้ามาครอบครองบ้านของเขา
เรื่องการกลับบ้านจึงกินเวลายาวนานกว่าแค่การเดินทางข้ามทะเลเท่านั้น
The Odyssey มหากาพย์ของโฮเมอร์
คริสโตเฟอร์ โนแลนสนใจสร้างหนังจากมหากาพย์กรีกมานานกว่า 20 ปี ครั้งหนึ่งเขาเคยอยู่ร่วมหารือเพื่อกำกับ Troy หนังที่เล่าสงครามกรุงทรอย ก่อนโครงการจะไปอยู่ในมือผู้กำกับคนอื่น หลายปีต่อมาเขาจึงได้สร้าง The Odyssey ในแบบของตัวเอง
เรื่องของโอดิสเซียส (Odysseus) กษัตริย์แห่งเกาะอิธากา ผู้คิดแผนการใช้ "ม้าไม้เมืองทรอย" เคยถูกนำขึ้นจอหลายครั้ง ล่าสุดคือ The Return ในปี 2024 ที่หนังเลือกเดินเรื่องในวันที่เขากลับถึงอิธากาหลังหายไปยี่สิบปี หนังเรื่องนั้นมีแกนหลักที่สนใจสิ่งที่เกิดขึ้นกับตัวเขา ครอบครัว และบ้านในวันที่กลับมา
แต่หนัง The Odyssey ของโนแลน นำพาให้เราติดตามเรื่องราวเริ่มตั้งแต่สงครามกรุงทรอย การเดินทางอันยาวนานของโอดิสเซียส ไปจนถึงชีวิตของเพเนโลพีและเทเลมาคัสบนเกาะอิธากา รวมถึงสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อเขากลับถึงบ้าน
บทความนี้จะไม่เล่ารายละเอียดของหนัง เผื่อคนที่ยังไม่ได้ชม แต่มีคำถามหนึ่งที่อยากชวนคิดต่อ: คนที่ใช้เวลายี่สิบปีพยายามกลับบ้าน จะพบอะไรเมื่อไปถึง หากคนที่รออยู่และตัวเขาเองต่างก็เปลี่ยนไปแล้ว
สำหรับโอดิสเซียส อิธากาคือจุดหมาย เขาจำ ภรรยา บ้าน และลูกชายที่ยังเป็นทารกในวันที่จากมาได้ ภาพเหล่านั้นทำให้เขาพยายามกลับไป แม้ระหว่างทางจะมีอุปสรรคมากมาย แต่คนที่อยู่บนอิธากาไม่ได้หยุดชีวิตไว้ในภาพจำของเขา เทเลมาคัส (Tēlémachos) ลูกชายของโอดิสเซียสเติบโตเป็นชายหนุ่ม ส่วนเพเนโลพี (Pēnelópeia) ภรรยาของเขาใช้เวลาตลอดยี่สิบปีประคองบ้านและครอบครัว โดยไม่รู้ว่าสามีจะกลับมาเมื่อไร
เพเนโลพีต้องเลี้ยงลูก ดูแลบ้าน และรับมือกับเหล่าชายที่เข้ามาสู่ขอ พวกเขาปักหลักจัดงานเลี้ยงในบ้าน กินอาหารและใช้ทรัพย์สินของครอบครัว ทั้งที่เธอไม่ได้เชื้อเชิญและก็ขับไล่พวกเขาไม่สำเร็จ ไม่มีใครบอกได้ว่าโอดิสเซียสยังมีชีวิตอยู่หรือจะกลับมาเมื่อไร เพเนโลพีจึงไม่ได้เพียงรอ เธอต้องหาทางประคองชีวิตในบ้านหลังนี้ไปทีละวัน ขณะที่ลูกชายซึ่งพ่อจากไปตั้งแต่ยังเป็นทารกค่อย ๆ เติบโตเป็นผู้ใหญ่
สำหรับโอดิสเซียส อิธากาคือบ้านที่เขากำลังกลับไป สำหรับเพเนโลพี อิธากาคือบ้านที่เธอต้องรักษาไว้ขณะใช้ชีวิตอยู่ในนั้น ทั้งคู่ผ่านเวลายี่สิบปีคนละแบบ เมื่อกลับมาพบกันจึงไม่มีใครเป็นคนเดิม แม้เกาะจะยังอยู่ที่เดิม
เราทุกคนก็มีอิธากาอยู่ในใจ บางคนทำงานหนักโดยคิดว่าอีกสิบปีจะได้มีเวลาให้ครอบครัว บางคนยอมไปทำงานไกลบ้านเพื่อรายได้ที่ดีกว่า บางคนตั้งตัวเลขเงินเก็บไว้ แล้วบอกตัวเองว่าเมื่อไปถึง จะได้เริ่มใช้ชีวิตอย่างที่ต้องการ
แผนเหล่านี้มีเหตุผล เงินช่วยให้ครอบครัวมั่นคง และเปิดทางให้เราเลือกได้มากขึ้นในวันข้างหน้า แต่แผนระยะยาวมักอาศัยภาพของชีวิตในวันนี้เป็นจุดตั้งต้น เรานึกถึงลูกในวัยที่เขายังอยากไปไหนมาไหนกับเรา นึกถึงพ่อแม่ที่ยังแข็งแรง หรือนึกถึงชีวิตคู่ในแบบที่เป็นอยู่ตอนนี้
ระหว่างที่เราทำตามแผน คนเหล่านั้นก็ใช้ชีวิตต่อ ลูกโตขึ้น พ่อแม่แก่ลง คนรักผ่านทั้งวันที่ดีและวันที่ยากซึ่งเราอาจไม่เคยรู้ แม้แต่ตัวเราเองก็อาจพบว่า เมื่อมีเงินหรือเวลาตามที่เคยหวัง สิ่งที่อยากทำกลับเปลี่ยนไปแล้ว
ครอบครัวในวันนี้อาจไม่ได้มีคนหนึ่งออกเดินทางและอีกคนอยู่รออย่างครอบครัวบนอิธากา หลายบ้านทั้งสองคนต้องออกไปทำหน้าที่ของตัวเอง บางคนอยู่ไกลครอบครัวครั้งละหลายเดือน บางคนกลับบ้านทุกเย็น แต่ยังมีเรื่องจากข้างนอกติดอยู่ในใจ ส่วนคนที่อยู่บ้านก็มีเรื่องที่ต้องรับมือในแต่ละวัน ระยะห่างจึงไม่ได้วัดจากระยะทางเสมอไป
ระยะห่างที่เกิดขึ้นระหว่างทำหน้าที่ไม่ได้หายไปทันทีเพียงเพราะคนคนหนึ่งกลับถึงบ้าน สำหรับโอดิสเซียส การเดินทางสิ้นสุดลงที่อิธากา แต่สำหรับเพเนโลพี เธอยังต้องแน่ใจก่อนว่าชายที่กลับมาคือสามีของเธอจริง ๆ
Ithaca Island เกาะบ้านเกิดของกษัตริย์ Odysseus - ประเทศกรีซ (www.getyourguide.com)
ในมหากาพย์ The Odyssey เมื่อโอดิสเซียสกลับถึงบ้าน เพเนโลพีไม่ยอมรับเขาทันที เธอลองสั่งให้ย้ายเตียงที่เขาเคยสร้าง โอดิสเซียสทักว่าใครจะย้ายเตียงนั้นได้ ในเมื่อเสาของมันทำจากต้นมะกอกที่ยังหยั่งรากอยู่กับพื้นบ้าน เรื่องที่ทั้งคู่รู้ร่วมกันทำให้เธอมั่นใจว่าชายตรงหน้าคือสามี แล้วทั้งสองจึงโอบกอดกันอีกครั้ง
เวลายี่สิบปีไม่ได้หายไปพร้อมอ้อมกอดนั้น โอดิสเซียสและเพเนโลพียังต้องเล่าให้อีกฝ่ายฟังว่าต่างคนต่างผ่านอะไรมาบ้าง ต้นมะกอกไม่ได้ทำให้คนในบ้านหยุดเปลี่ยน แต่รากที่ยังอยู่ทำให้ทั้งคู่จำได้ว่าพวกเขาเคยสร้างอะไรไว้ร่วมกัน
ชีวิตของเราก็ต้องทบทวนระหว่างทางเช่นกัน เรากำลังทำงานและวางแผนอนาคตเพื่อชีวิตแบบไหน คนที่หวังจะใช้ชีวิตด้วยยังต้องการสิ่งเดียวกันหรือเปล่า และอะไรคือสิ่งที่เราอยากรักษาไว้ แม้แผนส่วนอื่นต้องเปลี่ยน
อิธากาในวันที่กลับไปอาจไม่เหมือนอิธากาในความทรงจำ บ้านของเราก็เช่นกัน เราไม่จำเป็นต้องกลับไปพบทุกอย่างเหมือนวันที่จากมา ขอเพียงยังรู้ว่ารากของบ้านอยู่ตรงไหน และยังอยากดูแลมันด้วยกัน
บทสรุปของ FA Talk : ต้นมะกอกในชีวิตจริงอาจเป็นเหตุผลที่เราเริ่มวางแผนชีวิตร่วมกัน อยากมีบ้าน อยากให้ลูกมีโอกาสที่ดี หรืออยากมีเวลาอยู่ด้วยกันมากขึ้น เมื่อเวลาผ่านไป รูปแบบของชีวิตที่ต้องการอาจเปลี่ยน แต่เหตุผลเหล่านั้นยังช่วยให้เรากลับมาคุยกันได้ว่า วันนี้ควรเดินต่อไปทางไหน
โอดิสเซียสกลับไปไม่พบอิธากาในวันที่จากมา เราก็คงไม่พบอนาคตตรงตามภาพที่เคยวาดไว้ทั้งหมด สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การรักษาแผนเดิมให้ครบทุกข้อ แต่คือการไม่ลืมถามคนที่ร่วมวางแผนนั้นว่า วันนี้เขายังอยากไปทางเดียวกับเราหรือเปล่า
หมายเหตุ :
*สนใจอ่านเพิ่มเติมได้ที่ https://gsas.harvard.edu/news/what-know-seeing-nolans-odyssey
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
